تبلیغات
یاد یاران جنگ - نیروی زمینی قهرمان در هشت سال دفاع مقدس
 
      یاد یاران جنگ
YadeYaraneJang

بسم الله الرّحمن الرّحیم اللّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُکَ عَلَیْهِ وَعَلى آبائِهِ فی هذِهِ السّاعَةِ وَفی کُلِّ ساعَةٍ وَلِیّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَلیلاً وَعَیْناً حَتّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فیها طَویلاً. اللهم صلّ علی محمّد وآل محمّد و عجّل فرجهم 

سر تیتر جراید
برنامه های اندرویدی
درباره وبلاگ


رهبر کبیر انقلاب
ما در جنگ ابهت دو ابر قدرت غرب و شرق را شکستیم.
***
مقام معظم رهبری
زنده نگاه داشتن یاد و خاطره شهدا کمتر از شهادت نیست.
***
مقام معظم رهبری
شهدا ستارگان درخشانی هستند که می توان با آنها راه را پیدا کرد.
***
مقام معظم رهبری
یاد دوران دفاع مقدس را نگذارید از یادها برود. خاطره‌ی این سرزمین‌ها را زنده نگهدارید. دشمنها می‌خواهند قضیه دفاع مقدس، فداکاری‌ها و شخصیتهایی که در این فداکاری‌ها نقش آفریدند، اینها را یا نشناسیم یا از یاد ببریم.

کارنامه عملیات ها
وضعیت آب و هوا
حدیث تصادفی
اوقات شرعی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :



« نیروی زمینی قهرمان که در حقیقت ، در تمامی حوادث، در نوک پیکان حملات ناجوانمردانه دشمن بوده است، به حق چهره راستین و شکست ناپذیر و استوار خویش در دفاع از مرزهای گسترده کشور مان را نشان داد » امام خمینی (ره) 1368/1/28 صحیفه نور جلد 21 ص 355
نقش نیروی زمینی قهرمان در هشت سال دفاع مقدس

مقدمه:

جنگ جزئی جدا ناپذیر از زندگی انسانها است، تعامل سیاسی اجتماعی کشورها تا زمانیکه توازن و تعادل قدرت نظامی برقرار است همیشه رویکرد مسالمت آمیز و به اصطلاح، جنگ دیپلماتیک و اداری در قالب صلح و آشتی دارد اما با حوادثی که منجر به کاهش قوای یکی از طرفین می گردد، آنچه که در صلح نامه های قبلی نقطه قوت و پایبندی به صلح به شمار می رفت اکنون دستاویزی جهت آغاز نبردی دیگر برای دست یابی به موقیعتی بالاتر می گردد. ایران قبل از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن ماه 1357 جزیزه ثبات و ژاندارم قدرتمند منطقه در حمایت از منافع استکبار آمریکا بود. توازن قدرت ایران با همسایگان که معمولاَ در طرف ایران سنگین تر نشان میداد به سادگی نمی توانست این امکان را فراهم سازد که قویترین همسایه غربی ایران جهت دستیابی به اهداف توسعه طلبانه اش دست به اقدام نظامی گسترده و تجاوز همه جانبه بزند. پیروزی انقلاب اسلامی توازن و تعادل قدرت های سیاسی را در منطقه برهم زد، اهداف آمریکا مورد خطر قرار گرفت. عوامل داخلی و خارجی برای خاموش کردن چراغ پر فروغ انقلاب نو پای اسلامی به هر اقدامی دست زدند و روند وقوع حوادث در نیروهای نظامی(ارتش) و انتظامی(شهربانی و ژاندارمری) که با پیوستن خود به صفوف مردم نقش بارز و اصلی را در پیروزی انقلاب ایفا نموده بودند محاسبات سیاستمداران عراقی و سران نظامی آن کشور را بسوی سنگین نمودن کفه ترازوی قدرت نظامی عراق متمایل نمود. بر اساس این ارزیابی غلط ارتش عراق در تهاجمی از پیش تعیین شده با هماهنگی مستقیم مقامات آمریکایی یورش ددمنشانه خود را در جبهه های غرب و جنوب آغاز کرد. ارتش جمهوری اسلامی ایران علی رغم کاهش توان رزمی و بکارگیری قسمت عمده ای از نیروهایش در درگیری های شمالغرب در نبرد با ضد انقلاب بر اساس طرح های قبلی، دفاع در مقابل تجاوز احتمالی عراق از ابتدای نبرد، تاکتیک و اصول نظامی تجربه شده را بکار گرفته و در مراحل مختلف به طرح ریزی، هدایت و اجرای تدابیر اتخاذ شده برای مقابله، تثبیت و تعقیب دشمن اقدام نمود. در کنار حجم وسیع یگانهای ارتش، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که همزمان با سازمان یابی و ایجاد تشکیلات با مساعدت افسران انقلابی ارتش به انجام مأموریت های متعدد داخلی مشغول بود، در مقابله با دشمن به تناسب وضعیت ایجاد شده به ایفای نقش خود پرداخت. بررسی سلسله حوادث سیاسی و اجتماعی در ایران همزمان با شروع و ادامه جنگ در جبهه ها بویژه در سال های اولیه دفاع مقدس به خوبی نشان می دهد که قوای نظامی درگیر در خطوط مقدم از پشتوانه لازمی که نشات گرفته از همگامی همه ارکان نظام باشد برخوردار نبوده اند. بنی صدر بعنوان رئیس جمهور و بعهده گرفتن اختیارات «فرماندهی کل قوا» با بینش ضعیف نظامی و دیدگاه خاص سیاسی هدایت جنگ را پذیرفت و در حالیکه تمایل نداشت نیروهای مردمی در داخل سپاه سازماندهی شده و همدوش ارتش، دشمن را از خاک جمهوری اسلامی دور نمایند. هرگز نتوانست قوای نظامی بویژه ارتش را به گونه ای سازمان دهی نماید. تا علی رغم کاستی های بسیار بتواند به تنهایی حمله دشمن را دفع نماید.وی نه تنها از تجهیز نیروهای مردمی ممانعت می کرد، بلکه حتی از بکارگیری امکانات موجود توسط ارتش نیز جلوگیری می نمود که مواردی از آن در خاطرات مقام معظم رهبری نقل گریده است. در چنین وضیعتی بالاترین انتظار عمومی از ارتش به عنوان تنها نیروی مسلحی که می تواند کشور را از شکست نجات دهد، تثبیت دشمن و جلوگیری از ادامه تجاوز بود. تجاوزی که در صورت تداوم، خوزستان را از ایران جدا کرده و خسارت جبران ناپذیری به کشور وارد می نمود. ایثار و فداکاری کارکنان ارتش جمهوری اسلامی ایران بویژه نسل سرفراز پیوسته به انقلاب که مانند «حر» سکان هدایت کشتی پر تلاطم این سازمان قدرتمند را بعهده گرفته بودند، موجب گردید نه تنها عراق به اهداف سیاسی اعلان شده دست نیابد بلکه به اهداف نظامی خود نیز نائل نگردیده و در اکثر مناطق عملیاتی در مواضع بسیار نامناسب مستقر و متوقف گردد. این توقف اجباری به اضافه طولانی بودن راه های تدارکاتی برای دشمن و آغاز حملات هجومی ایران موجب گردید تا سربازان عراق روحیه آفندی خود را از دست داده و به دنبال هر حمله گسترده ایران، مواضع خود را به سوی مرزها ترک نمایند. با خروج نیروهای عراقی از ایران علی رغم صدور قطع نامه های متعدد و بدلیل عدم تامین حقوق از دست رفته ایران، جنگ ادامه یافت و بداخل عراق کشیده شد. دور از انتظار نبود که سرباز عراقی در داخل عراق مقاومت بیشتری نشان داده و مسئولین عراقی نیز در پناه حمایت های بین المللی هر گونه اقدامی را در حفظ سرزمین خود بدون هیچ ملاحظه ای بکار گیرند. لذا علی رغم تصرف مناطق قابل توجهی از عراق و به دلیلی دست نیافتن به هدف قاطع و تعیین کننده در سرنوشت جنگ، توان قوای ایران اسلامی به دنبال عملیات های گسترده و همه جانبه کاهش یافته و در مقابل، عراق با رشد فزاینده تجهیزات و نیروی انسانی قابل ملاحظه در سال پایانی جنگ مناطق تحت تصرف ایران را باز پس گرفته و اقدام به دو حمله گسترده در جنوب و غرب نماید. پذیرش قطعنامه 598 از طرف ایران و مقاومت سرسختانه فرزندان دلیر این مرز و بوم از ارتش و سپاه تا آحاد مردم، مجددا دشمن را وادار به عقب نشینی نمود و با اجرای این قطع نامه و اعلان متجاوز بودن عراق در این جنگ، دوران پر خاطره ای از تاریخ افتخار آمیز ایران اسلامی ورق خورد و صفحه زرینی بر صفحات تاریخ این سرزمین افزوده گشت. اینک مقدمات تجاوز و مقدمات نیروهای خودی را در عملیات های 8 سال دفاع مقدس با هم مرور می کنیم.


وضعیت طرح کلی عراق در تهاجم به جمهوری اسلامی ایران


مقدمات تجاوز


تاریخ نظامی معاصر در حاشیه شرقی بین النهرین همیشه شاهد درگیری های متعدد و اختلافات مرزی بین حکومت های همجوار بوده است، عمده ترین جنگ های پیش آمده و قراردادهای منعقده در این منطقه جهت ترک مخاصمه به شرح زیر می باشد: قدیمی ترین درگیری ها به زمان حکومت عثمانی توسط سلطان محمد دوم پادشاه عثمانی در سال 1453 م و تشکیل حکومت سلسله صفوی در سال 1502 م بر می گردد که مدت 400 سال ادامه می یابد. اولین پیمان صلح قرار داد (1555) است که بعد از بیست سال جنگ به امضاء رسید و به دنبال آن قرارداد های ذهاب (1639)، کردان(1746)، ارزروم اول(1823)، ارز روم دوم(1847)، پروتکل تهران (1911)، پروتکل اسلامبول(1913)، کمیسیون تحدید حدود 1914، قرارداد 1937 و نهایتا عهدنامه 1975 در جلسه سالانه سران اوپک در الجزیره به امضاء رسیده و به قرارداد 1975 الجزایر معروف می گردد. هر چند تجاوز سراسری ارتش عراق به ایران فاقد عقلانیت و دلیل منطقی است اما علت یا عللی برای تجاوز وجود دارد که به مواردی از آن اشاره می شود: 1- تحریک استکبار جهانی به سرکردگی امریکا به دلایل زیر:  به خطر افتادن منافع امریکا با پیروزی انقلاب اسلامی.  خشم ناشی از اشغال لانه جاسوسی امریکا.  شکست در عملیات نظامی طبس 2- اوضاع سیاسی ایران و حاکمیت ضعیف دولت موقت که تا سقوط بنی صدر موجب تضعیف جمهوری اسلامی ایران در این زمینه گردید. 3- اوضاع نامناسب اقتصادی ایران، بر اثر تحریم های اقتصادی گسترده و اثرات ناشی از انقلاب و کاهش فروش نفت و ... 4- اوضاع نظامی نابسامان که توان نیروی نظامی را که منحصر به ارتش بود کاهش داده و تدابیر مختلف اتخاذ شده مانند لغو قرارداد خریدهای نظامی، کاهش مدت سربازی و... در این زمینه بسیار موثر بوده است. 5- اوضاع سیاسی عراق با حاکمیت حزب بعث و یکسان سازی سطوح تصمیم گیری روند ثابتی پیدا نمود و عراق را در یک موضع قدرت قرار داد. 6- اوضاع اقتصادی عراق نیز بدنبال حمایت های پنهان و آشکار روند رو به رشدی را نشان می داد که تا آغاز جنگ خلیج فارس این حالت را حفظ نمود. 7- اوضاع نظامی عراق با گسترش یگان ها و تجهیز نیروهای مسلح به ادوات و تجهیزات پیشرفته و فراوان وزنه تعادل نظامی را بین دو کشور ایران و عراق به سوی عراق متمایل نموده بود. 8- توسعه طلبی صدام و جلب رضایت امریکا. 9- حمایت ها و پشتیبانی مستقیم و غیرمستقیم کشور های عربی برای فعال نمودن عراق در خطوط مقدم مقابله با انقلاب اسلامی. با توجه به دلایل فوق به خوبی می توان اهداف عراق را از آغاز تجاوز سراسری به ایران اسلامی برشمرد: 1- حاکمیت مطلق بر اروند رود 2- تصرف جزایر سه گانه تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی. 3- تجزیه استان خوزستان. 4- دست یابی به ارتفاعات غرب کشور به ویژه میمک. 5- سرنگونی رژیم نوپای جمهوری اسلامی ایران. اقدامات عملی عراق برای شروع تجاوز تا قبل از 31 شهریور 1359 1- نقص مکرر حریم هوایی، زمینی و دریایی جمعا 636 مورد تجاوز از 13/1/58 الی 30/6/59 به تفکیک زیر بهار 58 – 14 مورد تابستان 58 – 11 مورد پاییز 58 – 26 مورد زمستان 58 – 32 مورد بهار 59 – 142 مورد تابستان 59 – 411 مورد روند رو به رشد آمار تا آغاز تجاوز سراسری به خوبی نشان دهنده آمادگی رژیم عراق جهت آغاز این نبرد می باشد. 2- لغو یک جانبه قرارداد الجزایر در تاریخ 26/6/59 بدین ترتیب ارتش عراق آمادگی پیدا کرد تا با مهیا شدن زمینه های سیاسی، اقتصادی و نظامی یکی از طولانی ترین جنگهای تاریخ معاصر را آغاز نماید.


حمله گسترده زمینی


سرانجام تهاجم سراسری عراق در تاریخ 31 شهریور 1359 با محور قرار دادن حمله گسترده زمینی و در حمایت تجاوزات هوائی و دریایی آغاز گردید. نیروی زمینی عراق در آغاز تجاوز دارای 12 لشگر (5 لشگر پیاده، 5 لشگر زرهی، 2 لشگر مکانیزه) و 45 تیپ مستقل(10 تیپ پیاده، یک تیپ زرهی، یک تیپ مکانیزه، 3 تیپ نیروی مخصوص، 10 تیپ گارد ریاست جمهوری و 20 تیپ گارد مرزی) بود. تجهیزات این کشور شامل 800 قبضه توپ، 5400 دستگاه تانک و نفربر، 400 قبضه توپ ضد هوائی، 366 فروند هواپیما، 400 بالگرد با آمادگی مناسب بوده است. در روزهای آغاز حمله سراسری عمده قوای عراق از محورهای شلمچه، طلائیه، تنگه چزابه، دزفول برای اشغال خوزستان وارد خاک ایران گردید. تبلیغات فوق العاده ای برای عظیم نشان دادن موقعیت های اولیه دشمن به عمل آمد که یکی از آن ها تغییر نام شهرها و ادغام شبکه های برق، پست و تلفن به شرح زیر بوده است سوسنگرد به خفاجیه خرمشهر به محمره آبادان به عبادان اهواز به الاحواز خوزستان به عربستان


مقاومت نیروهای خودی و نتایج اولیه تجاوز


این حمله گسترده با مقاومت و استقامت آحاد مردم و نیروهای مسلح رو برو گردید که به بعضی موارد آن اشاره می شود. 1- مقاومت نیروهای مسلح با توجه به اینکه سپاه پاسداران تمام توان خود را در مبارز با ضد انقلاب داخلی و تأمین امنینت شهرها بکار گرفته و عناصری از خود را درگیر نبرد با ضد انقلاب در کردستان نموده بود، تنها نیروی مسلح سازمان یافته ای که با توان رزمی نه چندان مناسب طبق طرح ها و تمرینات قبلی می توانست در مقابل دشمن قرار گیرد، نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که لشگرهای سرزمینی سریعا با شروع تجاوزات اولیه دشمن در بهار سال 59 مناطق مورد نظر را اشغال نموده و با یگان های مرزی ژاندارمی که در پاسگاه ها و یا پادگان های مرزی مستقر بودند به دفع تجاوزات دشمن پرداختند. با شروع تجاوز سراسری دشمن، به دلیل عدم امکان مقابله فوری و متوقف نمودن نیروهای متجاوز در نقاط مرزی با تدابیر ابلاغی حرکات به عقب و تاکتیک معاوضه زمین با زمان صورت پذیرفت. یگان ها ضمن ایجاد درگیری با دشمن سعی نمودند در مواضع مناسب مستقر شده و دشمن را در نقاط نامناسبی متوقف کرده و فرصت لازم را جهت بازسازی خودی و شناسائی دشمن بدست آورده و حملات خویش را شروع نمایند. لذا وضعیت عمومی استقرار نیروها روی زمین هر چند علی الظاهر به اشغال اراضی قابل توجهی توسط دشمن انجامید ولی به دلیل هوشیاری به موقع و حضور به هنگام لشگرهای اعزامی به مناطق مورد نظر، عراق نه تنها به تصرف هدف قاطعی دست نیافت بلکه با استقرار اجباری در مواضع نامناسب داعیه صلح طلبی را سر داده و سعی کرد از موفقیت های نسبی و جزئی بدست آمده حداکثر بهره برداری را نماید. 2- همگامی نیروهای مردمی نیروهای بسیج مردمی بدون سازماندهی و خودجوش و یا به صورت منسجم به وسیله سپاه پاسداران سازماندهی و همدوش با ارتش به مقابله با دشمن پرداخته و عزم و اراده ملی ایران را برای دفع تجاوز نشان دادند. مهمترین نتایج تجاوز سراسری عراق و دفاع ئ ایستادگی نیروهای ایرانی را می توان به شرح زیر ارائه نمود:


اروند رود:


هرچند استفاده ایران از این رود غیر ممکن شد اما عراق نیز نتوانست از آن استفاده نظامی و غیر نظامی نماید.


آبادان:


تنها به یک محاصره ناتمام ختم شد.


خرمشهر:


پس از 24 روز درگیری شدید تنها نیمی از شهر به اشغال دشمن در آمد.


اهواز:


عراقی های بدون حصول نتیجه در 15 کیلومتری اهواز متوقف شدند.


بستان: به دلیل نزدیک بودن به مرزها اشغال شد.


سوسنگرد: هر چند در ابتدای جنگ بطور کامل اشغال شده ولی فورا از اشغال در آمد.


دزفول: پیش روی عمیق عراقی ها حتی منجر به عبور از کرخه نگردید.


مهران وموسیان: به دلیل نزدیک بودن به مرز به اشغال رفت.


نفت شهر و سومار: به دلیل نزدیک بودن به مرز به اشغال در آمد.


جبهه شمالغرب:


تلاش عراق در این جبهه عمدتا عقیم ماند و به نتیجه مهمی نرسید. لذا به جرئت می توان گفت که عراق در حمله سراسری خود در تمام زمینه ها شکست خورد ولی به دلیل نداشتن توجیه جهت عقب نشینی و امید به آینده جهت بهره برداری از اوضاع سیاسی ایران در مناطق اشغالی زمین گیر شد. بدین ترتیب جنگی آغاز شد که 8 سال به طول انجامید. روند تداوم نبرد را در 8 سال به طول انجامید. روند تداوم نبرد را در 8 فصل و در قالب عملیات های انجام شده تابه دست آوردن نتیجه نهائی، در این نوشته مرور می کنیم.


بررسی نبردهای 31/06/1359 الی 30/06/1360


« سال اول جنگ تجاوز سراسری و تثبیت دشمن »


در بعضی کتاب تاریخی حوادث سال اول جنگ را سال ناکامی و شکست نامیده و آنرا خمیر مایه تغییر روش و انتخاب تاکتیک جدیدی در جنگ معرفی کرده اند. بررسی عملیات های انجام شده نشان می دهد اقداماتی که ارتش با نیروهای زمینی، هوائی و دریائی انجام داد کاری شبیه معجزه بود. عراقی ها بدون استثناء در مواضع نامطلوب، نامناسب و ناخواسته مستقر شدند. آن ها حتی در خرمشهر وضعیت خوبی نداشتند این فقط نتیجه تدبیر شجاعانه ای بود که منجر به تثبیت شان گردید. شروع عملیات آفندی از بیست و سه روز پس از آغاز تجاوز نشان می دهد ارتش از همان ابتدا بیرون راندن دشمن را در سرلوحه کار خود قرار می داد ولی با مسئولیت بنی صدر بع عنوان فرمانده کل قوا این مهم به سادگی قابل انجام نبود ازتشیان بنی صدر را قبول نداشتند اما انضباط نظامی و اطاعت از امام خمینی (ره) راه هرگونه تمرد و سرپیچی را بسته بود. یکی از عاقلانه ترین دوران نبرد، فعالیت ها و اقدامات سال اول جنگ است که نهایتا منجر به آمادگی ایران برای انجام عملیات علیه عراق جهت آزاد سازی مناطق اشغالی گردید. با هجوم سراسری و رسمی عراق در 31/6/1359 خطوط مرزی دو کشور از جنوب شرقی آبادان تا شمال قصر شیرین صحنه نبرد سنگینی بود که غرش توپ ها و حرکت تانک های متجاوزین ، آخرین روزهای صلح را به جنگی خونبار مبدل ساخت . سال اول جنگ را به ترتیب می توان به مقاطع زیر تقسیم کرد:  مقاومت در برابر هجوم عراق و انجام عملیات تاخیری  تثبیت دشمن در مواضع نامناسب  شناسایی دشمن و استقرار مناسب نیروهای خودی جهت جلوگیری از پیشروی مجدد عراق  آغاز عملیات کوچک توسط ایران جهت کسب روحیه و شناخت دشمن  ایجاد هماهنگی بین نیروهای مردمی و ارتش  آزاد سازی محدود مناطق عملیاتی  آمادگی جهت بیرون راندن عراق از خاک جمهوری اسلامی ایران


اقدامات فوق در حالی انجام شد که ساز و کارهای نظامی بسیار نامطلوب و شرایط سیاسی و اجتماعی ایران فوق العاده نامناسب بود. جدا از اقدامات منفی صورت گرفته، مانند کودتای نقاب ( نوژه ) که چهره انقلابی کارکنان ارتش را خدشه دار کرده بود ، ( و با توجه به اینکه کشف کودتا توسط کارکنان وفادار نیروی هوایی انجام گردید) افسران و فرماندهان باقیمانده با درک موقعیت حساس ایران با رشادت تمام کلیه امکانات موجود را به کار گرفتند و با حمایت نیروهای مردمی اجازه ندادند که نیروهای عراقی به هیج یک از اهداف کوتاه و بلند خود در جنگ برسند. اقدامات سال اول جنگ هر چند به نظر بسیار زیاد میرسد ولی شرایط سیاسی داخلی ایران ، حوادثی که منجر به خلع رئیس جمهوری بنی صدر و ترورهای گسترده هفتم تیر و هشتم شهریور سال 1360 گردید به خوبی نشان میدهد که اقدامات انجام شده در دوره تثبیت دشمن متفکرانه و اساسی بوده و طولانی شدن آن کاملا طبیعی میباشد. سال اول جنگ در حالی به پایان رسید که تقریباً در تمام نقاط مرزی نیروهای ایران به طور پیوسته مقابل عراق مواضع پدافندی اتخاذ کرده و مسئولیت بیش از 1000 کیلومتر خطوط پدافندی را نیروی زمینی ارتش به عهده داشت. در سال اول جنگ 164 عملیات پدافندی و آفندی صورت پذیرفت .

کامبیز زندی (بحث) ‏۱۶ ژوئن ۲۰۱۴، ساعت ۰۶:۵۷ (UTC)


منبع: اطلس نبردهای ماندگارنیروی زمینی ارتش





نوع مطلب : اطلس نبردهای ماندگار، 
برچسب ها : شهریور، 1359،
لینک های مرتبط : ویکی پدیا،
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.





وصیت شهدا
نظرسنجی
نظرتان در مورد مطالب درج شده:





روزشمار جنگ
مستندات
چندرسانه ایی
هشت سال جنگ
مطالب اخیر
معرفی وبگاه
نام شما :
ایمیل شما :
نام دوست شما:
ایمیل دوست شما:

ساعت و تقویم
 
 
بالای صفحه